(VEN) - Mặc dù còn nhiều khó khăn nhưng triển vọng tăng trưởng và xu thế hướng Đông của các nền kinh tế Trung Đông, châu Phi đang tạo nên những cơ hội quan trọng cho Việt Nam, thúc đẩy quan hệ hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam và các nước trong khu vực có bước phát triển mới, đặc biệt là trong lĩnh vực thương mại, đầu tư.

Còn nhiều tiềm năng

Phát biểu tại Hội nghị thúc đẩy quan hệ Việt Nam và Trung Đông - châu Phi vừa diễn ra tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải khẳng định, các nước Trung Đông - châu Phi là những đối tác kinh tế quan trọng của Việt Nam. Trong thời gian qua, hai bên đã ký nhiều hiệp định, thỏa thuận, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho các hoạt động hợp tác chuyên ngành; các ủy ban hỗn hợp/ủy ban liên chính phủ đã được thành lập, tạo cơ chế hợp tác thường xuyên giữa Việt Nam và các nước Trung Đông - châu Phi.

Mặc dù là địa bàn khó khăn cùng với bối cảnh ảm đạm của nền kinh tế thế giới, nhưng trao đổi thương mại giữa Việt Nam và các nước Trung Đông - châu Phi luôn giữ được đà tăng trưởng dương trong những năm qua. Thương mại giữa Việt Nam và khu vực Trung Đông - châu Phi đạt 17,3 tỷ USD trong năm 2015. Riêng thương mại với Trung Đông tăng 6 lần, từ 2 tỷ USD năm 2008 lên hơn 12 tỷ USD năm 2015 (gấp gần 2,5 lần mục tiêu dự kiến là 5 tỷ USD năm 2015). Tính riêng trong 6 tháng đầu năm 2016, Việt Nam đã xuất khẩu sang khu vực này khoảng 5,1 tỷ USD.

Là khu vực có diện tích rộng trên 36 triệu km2, với dân số gần 1,5 tỷ người, Trung Đông - châu Phi có nhu cầu nhập khẩu cao nhiều loại mặt hàng là sản phẩm xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. Hàng hóa Việt Nam bước đầu có chỗ đứng và tạo được uy tín đối với người tiêu dùng tại khu vực này. Do đó, đây được coi như khối thị trường đầy tiềm năng và đa dạng cơ hội cho doanh nghiệp (DN) Việt Nam.

Theo ông Ngô Khải Hoàn - Phó Vụ trưởng Vụ Thị trường châu Phi, Tây Á và Nam Á (Bộ Công Thương), các nước Trung Đông - châu Phi có nhu cầu lớn về nhập khẩu lương thực, thực phẩm, nông sản, thủy sản, hàng tiêu dùng, sữa.... Đây là cơ hội lớn để các DN Việt Nam hợp tác với các nước trong khu vực Trung Đông, đặc biệt là các nước thuộc khối Hội đồng hợp tác Vùng Vịnh (GCC), nơi áp dụng thuế nhập khẩu thấp từ 0-5% đối với hàng hóa nhập khẩu từ bên ngoài khối.

Bên cạnh đó, các nước Trung Đông còn có nhu cầu cao về vật liệu xây dựng, dây điện và cáp điện, sản phẩm nội thất, thực phẩm chế biến, sữa và sản phẩm chế biến từ sữa, máy móc thiết bị văn phòng... vốn là những mặt hàng thế mạnh của Việt Nam cũng đang có chiều hướng gia tăng.

Doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu thị trường

Để đẩy mạnh xúc tiến thương mại sang thị trường Trung Đông - châu Phi, theo ông Lê Thái Hòa - Phó Vụ trưởng Vụ Thị trường Tây Á, Nam Á (Bộ Công Thương), các DN cần tìm hiểu kỹ về văn hóa và xã hội các nước Trung Đông - châu Phi để có những sản phẩm phù hợp, đáp ứng được các yêu cầu đặc trưng của thị trường. Bên cạnh đó, DN cũng cần chú trọng việc cải thiện và phát triển các kênh phân phối; tích cực tham gia và triển khai các hoạt động xúc tiến thương mại như khảo sát thị trường, tham dự hội chợ, triển lãm chuyên ngành; tận dụng tốt ưu đãi của các hiệp định thương mại tự do (FTA).

Tuy nhiên, DN Việt Nam cũng cần chủ động đối phó với các rủi ro khi thực hiện hoạt động kinh doanh tại châu Phi và Trung Đông. Về rủi ro thanh toán, các DN châu Phi bị hạn chế về các dịch vụ tài chính, thường đề nghị phương thức mua hàng trả chậm, giao hàng tại cảng đến (CIF). Thứ hai là rủi ro về chính trị, an ninh trật tự khiến nhiều hoạt động giao dịch giữa DN hai bên bị ngừng trệ. Một rủi ro nữa là hiện tượng lừa đảo thương mại tại Tây Phi và Trung Phi mấy năm gần đây xuất hiện khá thường xuyên, gây tâm lý lo ngại cho một bộ phận  DN. Thủ tục hành chính của nhiều nước châu Phi chậm được đổi mới, còn rườm rà, còn tồn tại bệnh giấy tờ, quan liêu, trong khi đó giao thông bằng đường hàng không chưa phát triển cao.… Ngoài ra, ở châu Phi có khoảng 40% dân số theo đạo Hồi nên nhiều sản phẩm của Việt Nam, đặc biệt là các sản phẩm giết mổ khi xuất sang phải chờ cấp giấy chứng nhận tiêu chuẩn Halal mất khá nhiều thời gian.     

Về vấn đề này, ông Lê Thái Hòa cho biết thêm, hiện Bộ Công Thương có 5 cơ quan thương vụ tại châu Phi và có 9 đại sứ quán tại các nước châu Phi. Các DN có thể nhờ qua đại sứ quán hoặc thương vụ tại đây tìm hiểu đối tác, đề nghị thương vụ và đại sứ quán hỗ trợ xác minh đối tác làm ăn.   

Nguyễn Hườn