Do nhu cầu nội tại của hội nhập kinh tế quốc tế đặt ra khi VN chính thức trở thành thành viên của tổ chức thương mại thế giới, những thị trường truyền thống dẫn bị bão hòa và cạnh tranh ngày càng gay gắt buộc các DN phải tìm thị trường mới cho sản phẩm dịch vụ của mình. Trong bối cảnh ấy, Châu phi được đánh giá là một thị trường giàu tiềm năng.

Nếu như trước đây thế mạnh xuất khẩu lớn nhất của VN vào thị trường châu Phi là gạo (khoảng gần 1 triệu tấn/năm) thì hiện nay, mặc dù Chính phủ có chủ trương ngừng xuất khẩu gạo, nhiều DN vẫn cho rằng đây vẫn là một thị trường hấp dẫn.

Mọi DN đều có thể xuất sang thị trường Châu Phi

Bên cạnh các mặt hàng xuất khẩu truyền thống là dệt may, giày dép, hạt tiêu, cao su... Các sản phẩm điện - điện tử, cơ khí, đồ nhựa, sản phẩm gỗ, xe máy và linh kiện, phụ tùng xe máy, thuốc lá điếu, hàng rau quả, bột gia vị, bột ngọt, đồ chơi trẻ em, mỳ ăn liền, sữa và sản phẩm sữa, xe đạp... cũng đã khẳng định được vị trí của mình tuy giá trị xuất khẩu chưa cao. Nhiều chuyên gia nhận định: Mọi lĩnh vực sản xuất của VN đều có thể xuất sang thị trường Châu Phi và những mặt hàng Châu phi cần nhập khẩu, VN đều có thể đáp ứng.

Giám đốc một DN sản xuất dược phẩm cho biết: Với giá cả phải chăng, dược phẩm VN hoàn toàn có thể chinh phục được thị trường châu Phi bởi hàng rào kỹ thuật của hầu hết các nước này không quá khắt khe. Các mặt hàng được tiêu thụ mạnh là vitamin, thuốc trị cảm sốt, kháng sinh và thuốc trị một số bệnh truyền nhiễm...

Theo số liệu thống kế, tuy đời sống còn nhiều khó khăn (GDP đầu người từ 210-300 USD) nhưng mức cầu của thị trường châu Phi rất cao. Mức chi tiêu gia đình để giải quyết các nhu cầu tối thiểu chiếm tỷ lệ lớn so với thu nhập, bình quân chiếm khoảng trên 80%.

Hiện VN đã ký Hiệp định thương mại với nhiều nước châu Phi như Guinea, Ai Cập, Algeria, Guinea Xích đạo, Mozambique, Angola, Morocco, Tunisia, Zimbabwe, Nam Phi, Libya, Nigeria, Tanzania, CH Congo. Với các nước châu Phi còn lại, VN cũng đang tiến hành trao đổi dự thảo thương mại và mong muốn đạt được các Hiệp định Chính phủ về thương mại, bảo hộ đầu tư, tránh đánh thuế hai lần... Hầu hết các Hiệp định đã ký đều có những điều khoản dành cho nhau chế độ tối huệ quốc và các ưu đãi thuế quan.

 

 

 

 

Châu Phi là một lục địa rộng lớn gồm 54 quốc gia, có tổng diện tích trên 30 triệu km2 (đứng sau châu Á và châu Mỹ), dân số hơn 800 triệu người (khoảng 13% dân số thế giới); dự báo đến năm 2010 sẽ đạt 1 tỷ người. Đến nay VN đã thiết lập quan hệ ngoại giao với 48 trong tổng số 54 quốc gia châu Phi. VN đã ký kết hiệp định khung về hợp tác kinh tế, thương mại, khoa học kỹ thuật với 19 quốc gia châu Phi.

 

Chọn phương thức nào

 

Tuy nhiên còn khá nhiều khó khăn đặt ra cho các DN VN: Bên cạnh khoảng cách về địa lý, thông tin khiến cho chi phí vận chuyển cao thì khó khăn lớn nhất trong quan hệ buôn bán với các nước châu Phi chính là khả năng thanh toán hạn chế. DN châu Phi thường yêu cầu phương thức thanh toán trả chậm. Trong khi đó, DN của VN hầu hết là DN vừa và nhỏ, khó chấp nhận thanh toán trả chậm. Phương thức hàng đổi hàng trên thực tế các DN châu phi cũng không có nhiều sản phẩm để trao đổi. Từ trước đến nay, xuất khẩu qua trung gian vẫn là con đường mà phần lớn các DN VN đã áp dụng để thâm nhập thị trường châu Phi. Hình thức này chỉ thích hợp với thời kỳ khai phá thị trường khi quy mô xuất khẩu của các DN còn nhỏ và các mặt hàng xuất khẩu còn phân tán. Chính vì vậy, trong bối cảnh hiện nay, DN muốn thâm nhập thị trường châu Phi lâu dài cần tính đến phương thức xuất khẩu trực tiếp.

Để làm được điều này, bên cạnh các chính sách vĩ mô của nhà nước, điều quan trọng là tự thân DN phải nỗ lực trên cả hai phương diện đầu tư vật lực và nhân lực. Theo kinh nghiệm của những người đã thành công ở thị trường này: Nếu lựa chọn hình thức mở showroom giới thiệu sản phẩm thì DN có thể liên kết với một đối tác châu Phi, hoặc đầu tư trực tiếp. Lợi thế đầu tư vào châu Phi là DN sẽ được hưởng nhiều ưu đãi thương mại mà Mỹ và EU dành cho các nước châu Phi (33 nước châu Phi được hưởng ưu đãi thuế). Trên thực tế nhiều một số DN VN đã sớm nhìn thấy tiềm năng của thị trường này nên đã mở văn phòng đại diện, chi nhánh thương mại như: Cty TNHH Phi Việt, Cty cổ phần Việt Trang (Viettranmex), Tổng Cty Thương mại Hà Nội (Happroximex), Tổng Cty phát triển Công nghệ và Du lịch (Newtatco), Cty Tổng hợp Sài Gòn (Incomex)... hay Cty T&T xây dựng nhà máy lắp ráp xe máy ở Angola.

Thị trường lớn mở ra phía trước, khó khăn không ít, chính vì vậy điều tiên quyết dẫn đến thành công vẫn chính là nỗ lực từ phía DN - những chủ thể của hội nhập kinh tế quốc tế.